Ẩm thực truyền thống Philippines không chỉ là món ăn, mà là câu chuyện sống động của ký ức, lao động thủ công và văn hóa bản địa. Tại Cebu, chiếc bánh Jessie’s Torta thơm nồng mùi lửa củi gợi lại hơi ấm gia đình, nơi từng mẻ bánh được nhào nặn bằng đôi tay và thời gian. Sang Bohol, hành trình theo dấu hạt cacao ở Lasang Farm đưa du khách chạm vào nhịp sống nông nghiệp bền vững, thưởng thức socola gói lá chuối mộc mạc, nguyên bản. Đặc biệt, asin tibuok – “muối trứng” hàng trăm năm tuổi – là kết tinh của biển, lửa và sự nhẫn nại, trở thành biểu tượng của di sản ẩm thực Philippines, khiến mỗi chuyến đi thêm sâu sắc và đáng nhớ.

Hãy biến Jessie’s Torta trở thành điểm đến truyền cảm hứng của Cebu

Chúng tôi đến ngôi nhà của bà Jessie ở Barangay Canbanua, thị trấn Argao, Cebu, khi bước vào căn bếp quá đỗi thường ngày của gia đình, không hề mang dáng dấp gì của một điểm du lịch. Chỉ có vài bộ bàn ghế gỗ, chiếc bếp lò củi lâu năm vương mùi bánh nướng thơm lừng. Jessie’s Torta được làm đúng như cách mẹ bà truyền lại: nhồi bột bằng đôi tay quen thuộc với nhịp điệu của thời gian khoảng 15 phút, sau đó cho lòng đỏ trứng gà ta với số lượng được cho là bí kíp tạo ra loại bánh ngon, đường, sữa, mỡ heo và tuba – rượu dừa lên men đặc trưng của địa phương. Vẫn tiếp tục nhào hỗn hợp trên thật đều, rồi cho vào khuôn bánh, để trên bàn khoảng 5 giờ cho bột lên men nở ra, cho vào lò nướng củi dưới than trên khoảng 30p là có mẻ bánh thơm nức mũi ra lò.

Bánh Jessie’s Torta nhâm nhi với socola nóng càng tăng thêm hương vị đặc biệt, điều chạm đến trái tim chúng tôi không chỉ là hương vị bánh béo thơm mùi mỡ heo, hơi khói quyện ngọt, mà còn là câu chuyện ký ức. Chị Cecille – HDV nhóm chúng tôi – đã rưng rưng nước mắt khi cắn miếng bánh đầu tiên, bởi hương vị gợi lại tuổi thơ của chị bên bếp lửa của bà ngoại… biến trải buổi nghiệm ẩm thực thành một hành trình cảm xúc, nơi nghề thủ công được trân trọng như một di sản sống.

Tuy vậy, nỗi trăn trở lớn nhất của bà Jessie là thiếu lớp kế thừa khi con cháu không tiếp nối nghề vì sự vất vả. Để gìn giữ và phát triển giá trị này, nên chăng địa phương có thể xây dựng mô hình “trải nghiệm làm bánh cùng nghệ nhân”, mở lớp ngắn hạn cho du khách và người trẻ địa phương; kể câu chuyện thương hiệu gắn với ký ức gia đình, làng nghề Argao... Đồng thời, kết hợp với truyền thông số, tour ẩm thực bản địa và không gian trưng bày nhỏ về lịch sử Torta. Khi nghề bánh không chỉ là sinh kế mà trở thành trải nghiệm văn hóa, Jessie’s Torta sẽ không còn là một căn bếp riêng lẻ, mà là điểm đến truyền cảm hứng cho Cebu – nơi hương vị truyền thống tiếp tục được thắp lửa qua nhiều thế hệ.

Socola nguyên bản gói trong lá chuối

Xe chúng tôi phải dừng cách Lasang Farm hơn 700m, đi bộ leo lên vài chặng dốc giữa vùng quê yên bình cây cối um tùm, thì mới thấy tấm bảng lối vào Lasang Farm ở Maribojoc, Bohol. Tuy hơi mệt, nhưng chúng tôi lại được trải nghiệm một nông trại rất khác: mộc mạc, chân thật và đầy cảm xúc. Không ồn ào, trang trại mở ra một không gian xanh mát của cây cối, đặc biệt đẹp vào khoảnh khắc hoàng hôn, nơi đây để “sống chậm” đúng nghĩa trong hành trình khám phá đảo Bohol.

Điểm hấp dẫn nhất tại Lasang Farm chính là hành trình theo dấu hạt cacao để làm ra socola theo phương pháp truyền thống. Bà Nene Macabenta – chủ farm trực tiếp hướng dẫn, chia sẻ câu chuyện làm nông nghiệp bền vững, biến chuyến tham quan thành một “lớp học” đầy cảm hứng.

Chúng tôi được tận tay bổ trái cacao tươi, nếm thử phần thịt quả chua dịu lạ miệng, rồi tham gia từng công đoạn: rang hạt cacao trên chảo đến khi dậy mùi thơm, giã nhẹ tách vỏ, sẩy lọc thủ công và cho vào cối xay nhuyễn để tạo thành socola nguyên chất. Chúng tôi thử nếm thành phẩm vừa xay, vị đắng, ngọt hậu, giữ trọn hương vị nguyên bản của cacao.

Đặc biệt, chúng tôi còn được thưởng thức socola theo nhiều cách: ăn hạt cacao rang nguyên chất, pha cùng sữa nóng để vị dịu hơn, hoặc trải nghiệm cách gói socola trong lá chuối tươi – một nét rất bản địa, thân thiện với môi trường và rất cổ truyền.

Rời Lasang Farm trong bóng đêm, thứ đọng lại trong tôi không chỉ là vị socola ấm nồng trên đầu lưỡi, mà còn là niềm trân trọng dành cho lao động thủ công và những giá trị tự nhiên nguyên bản – một trải nghiệm nhỏ nhưng đủ để du khách yêu thêm Bohol.

Asin tibuok – kỳ công “muối trứng” được duy trì hàng thế kỷ

Chúng tôi đến thăm nơi làm “muối trứng” hiếm hoi trên đảo Bohol, asin tibuok – không chỉ là gia vị, mà là kết tinh của thời gian, lửa và sự nhẫn nại của con người. Để làm ra một “quả muối”, nghệ nhân phải mất từ ba đến bảy tháng. Vỏ dừa được ngâm nước biển hơn 3 tháng để thấm khoáng, phơi khô rồi đốt liên tục ba ngày ba đêm, vừa đốt vừa phun thêm nước biển phù hợp, sau khi cháy xơ dừa sẽ thành lớp tro trắng gọi là gasang. Cho tro vào chiến phễu tre, lọc tiếp bằng nước biển để tạo thành nước muối đậm đặc (tasik). Người thợ rót vào những nồi đất sét hình trứng và đun sôi liên tục 8 giờ, châm nước muối đậm đặc vào khi cạn, cho đến khi nước bay hơi hoàn toàn, để lại khối muối hồng nhạt rắn chắc bên trong. Chỉ khi đập vỡ nồi, “trứng muối” mới lộ diện – một khoảnh khắc đầy xúc cảm của lao động thủ công thuần khiết.

Chính sự kỳ công ấy biến asin tibuok thành trải nghiệm du lịch độc đáo. Du khách có thể tận mắt chứng kiến từng công đoạn, chạm vào tro dừa còn ấm, ngửi mùi khói mặn của biển, lắng nghe câu chuyện gìn giữ nghề cổ hàng trăm năm. Hương vị và kết cấu đặc biệt của nó rất được yêu thích, bởi vị khói và đất của muối tạo nên hương thơm độc đáo cho các món hầm. Nó cũng được sử dụng để nêm nếm các món thịt nướng, hải sản và rau làm tăng vị ngọt của thực phẩm.

Nếu gặp may mắn, bạn sẽ được mua muối ngay tại xưởng không chỉ là mang về một đặc sản hiếm, mà còn là sở hữu một phần di sản văn hóa. Mỗi “trứng muối” trở thành món quà lưu niệm tinh tế – vừa có giá trị ẩm thực, vừa mang câu chuyện bản địa, khiến du khách sẵn sàng dừng chân lâu hơn, trải nghiệm sâu hơn và trân trọng hơn hành trình mình đã đi qua.

Thực hiện: Nam Kỳ – Art Luk – Hải Anh